ବଢ଼ୁଛି ଜଳସ୍ତର, ମହାନଦୀରେ ବନ୍ୟା !

ମହାନଦୀରେ ବଢ଼ୁଛି ପାଣି… ଉପରମୁଣ୍ଡରେ ଲଗାଣ ବର୍ଷା ପରେ ତଳମୁଣ୍ଡରେ ବଢ଼ିଲା ଚିନ୍ତା । ମହାନଦୀରେ ଛୋଟ ବନ୍ୟା ସ୍ଥିତି ଉପୁଜିବା ଆଶଙ୍କା । ଛତିଶଗଡ଼ରେ ଲଗାଣ ବର୍ଷା ଯୋଗୁଁ ଉପରମୁଣ୍ଡରୁ ମହାନଦୀକୁ ବଢ଼ୁଛି ଜଳପ୍ରବାହ । ତା’ ସାଙ୍ଗକୁ ହୀରାକୁଦ ଜଳଭଣ୍ଡାରରୁ ୧୬ଟି ଗେଟ୍ ଖୋଲା ରହିଥିବାରୁ ତଳମୁଣ୍ଡକୁ ଆହୁରି ଅଧିକ ପାଣି ଆସିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି । ଫଳରେ ମହାନଦୀର ତଳମୁଣ୍ଡ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏବେ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଛି ।

ଜଳସମ୍ପଦ ବିଭାଗର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯନ୍ତ୍ରୀ ଦିଲ୍ଲୀପ ରାଉତଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ମହାନଦୀରେ ଛୋଟ ବନ୍ୟା ସ୍ଥିତି ଉପୁଜିପାରେ । ପ୍ରାୟ ୮ରୁ ୧୦ ଘଣ୍ଟା ଧରି ମହାନଦୀରେ ଅଧିକ ପାଣି ରହିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି । ତେଣୁ ତଳମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ଜିଲ୍ଲା ଓ ନଦୀକୂଳିଆ ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ଏବେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖାଯାଇଛି । ଆସନ୍ତାକାଲି ସୁଦ୍ଧା ମୁଣ୍ଡଳୀରେ ପ୍ରାୟ ୬ ଲକ୍ଷ ୫୦ ହଜାରରୁ ୬ ଲକ୍ଷ ୭୦ ହଜାର କ୍ୟୁସେକ୍ ପାଣି ପ୍ରବାହିତ ହୋଇପାରେ । ଏତେ ପରିମାଣର ଜଳପ୍ରବାହ ହେଲେ ମହାନଦୀର ତଳମୁଣ୍ଡରେ ଜଳସ୍ତର ବଢ଼ିବା ସ୍ୱାଭାବିକ । ତେଣୁ ନଦୀକୂଳିଆ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କୁ ଏବେଠାରୁ ସତର୍କ ରହିବାକୁ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଉଛି ।

ବିଶେଷ କରି ନଦୀକୂଳରେ ରହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବେ ନଦୀ ଭିତରକୁ ନଯିବାକୁ ଏବଂ ଜଳସ୍ତର ବଢ଼ୁଥିବା ସ୍ଥାନରୁ ଦୂରେଇ ରହିବାକୁ ସତର୍କ କରାଯାଇଛି । ଜଳସ୍ତର ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ସହ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ତଳମୁଣ୍ଡ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଶାସନିକ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବ ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଛି ।ତେବେ କେବଳ ମହାନଦୀ ନୁହେଁ, ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟ କିଛି ନଦୀର ସ୍ଥିତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନଜର ରହିଛି । ବଂଶଧାରା ନଦୀର ଉପରମୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ଯୋଗୁଁ ଫ୍ଲାସ୍ ଫ୍ଲଡ୍ ଭଳି ସ୍ଥିତି ଦେଖାଦେଇଥିଲା । ତେବେ ଏବେ ବଂଶଧାରାରେ ଜଳସ୍ତର କମିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି । ଫଳରେ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିତି ଧୀରେ ଧୀରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ହେଉଥିବା କୁହାଯାଇଛି ।

ଆଗାମୀ ୩ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟରେ ବଡ଼ ଧରଣର ବର୍ଷାର ସମ୍ଭାବନା ନଥିବାରୁ ବଂଶଧାରା ସମେତ ଅନ୍ୟ ନଦୀଗୁଡ଼ିକର ଜଳସ୍ତରରେ ଆହୁରି ସୁଧାର ଆସିପାରେ । ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆଶ୍ୱସ୍ତିର ଖବର । କିନ୍ତୁ ମହାନଦୀ ଉପରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ନଜର ହଟିନାହିଁ ।ସେହିପରି ବୈତରଣୀ, ସାଳନ୍ଦୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେଭଳି ବନ୍ୟା ସ୍ଥିତି ନଥିବା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଜଳସମ୍ପଦ ବିଭାଗର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯନ୍ତ୍ରୀ । ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ନଦୀଗୁଡ଼ିକରେ ଏବେ ବନ୍ୟା ବିପଦ ଟଳିଥିବା ବେଳେ ମହାନଦୀର ଜଳସ୍ତର ହିଁ ଏବେ ମୁଖ୍ୟ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ପାଲଟିଛି ।

ଉପରମୁଣ୍ଡରେ ବର୍ଷା ହେଲେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ତଳମୁଣ୍ଡରେ ଦେଖାଯିବା ସ୍ୱାଭାବିକ । ଏବେ ଛତିଶଗଡ଼ରେ ବର୍ଷା ଓ ମହାନଦୀର ଉପରମୁଣ୍ଡରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଜଳପ୍ରବାହ ଯୋଗୁଁ ଓଡ଼ିଶାର ତଳମୁଣ୍ଡ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଳସ୍ତର ବଢ଼ିବା ଆଶଙ୍କା ରହିଛି । ତେଣୁ ଏବେଠାରୁ ସଜାଗ ରହିବା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ।

ତେବେ ଏଠି ପ୍ରଶ୍ନ—ମହାନଦୀର ଏହି ବଢ଼ୁଥିବା ଜଳସ୍ତର କେତେ ଦୂର ଯାଉଛି? କେଉଁ କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ? ମୁଣ୍ଡଳୀରେ ଜଳପ୍ରବାହ ବଢ଼ିବା ପରେ ତଳମୁଣ୍ଡରେ ସ୍ଥିତି କେମିତି ରହିବ? ଏସବୁ ଉପରେ ଜଳସମ୍ପଦ ବିଭାଗ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନର ନଜର ରହିଛି ।

ଏବେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆବଶ୍ୟକତା ହେଉଛି ସତର୍କତା । ଗୁଜବରେ ବିଶ୍ୱାସ ନକରି ପ୍ରଶାସନର ସୂଚନାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ । ନଦୀର ଜଳସ୍ତର ବଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ ନଦୀ, ନାଳ କିମ୍ବା ପାଣିର ପ୍ରଖର ସ୍ରୋତକୁ ନଯିବାକୁ ଅପିଲ୍ କରାଯାଇଛି । ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ନଜର ରହିଛି, ଆଉ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ତଳମୁଣ୍ଡରେ ଉଦ୍ଧାର ଓ ରିଲିଫ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଧ୍ୟ ସକ୍ରିୟ କରାଯାଇପାରେ ।

ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ, ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ନଦୀଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ଥିତି ଏବେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିବା ବେଳେ ମହାନଦୀର ଜଳସ୍ତର ଉପରେ ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର । ଛତିଶଗଡ଼ର ବର୍ଷା, ଉପରମୁଣ୍ଡର ଜଳପ୍ରବାହ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡଳୀରେ ଆସୁଥିବା ପାଣି—ଆଗାମୀ କିଛି ଘଣ୍ଟାରେ ମହାନଦୀର ସ୍ଥିତି ପାଇଁ ଏହା ହିଁ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ହେବ ।